Pierwszy w Polsce magazyn w formie bloga w całości poświęcony mikrokomputerom Sinclair, a w szczególności ZX Spectrum. Dla wszystkich, dla których legenda nigdy nie umrze... SPECTRUM RULEZ!!!
Blog > Komentarze do wpisu
Polska mysl techniczna
Dzisiaj parę słów o niezapomnianych produktach Wrocławskich Zakładów Elektroniczych "Mera Elwro" (później Centrum Komputerowych Systemów Automatyki i Pomiarów "Mera Elwro"). To właśnie ta firma, z której wypuszczone zostały niezapomniane komputery typu ODRA, RIAD czy MERITUM, stanowiące "szczyty polskiej techniki komputerowej". My jednak skupimy się na szkolnych mikrokomputerach serii ELWRO 800 JUNIOR, z racji ich kompatybilności z ZX Spectrum.

Przygotowanie tego artykułu nie było łatwe, mało jest w sieci informacji na temat tego mikrokomputera. Moja przygoda z nim też nie była na tyle długa, bym mógł wszystko odtworzyć z pamięci. A szkoda, gdyż ELWRO 800 JUNIOR był jedenym z najlepszych produktów jakie kiedykolwiek opuściły Polskie fabryki.

Zakłady Mera Elwro i Elwro-Błonie wyprodukowały kilka wersji tego mikrokomputera:
  • Elwro 800 Junior
  • Elwro 800-2 Junior
  • Elwro 800-3 Junior
Prototyp Elwro 800 Junior powstał w ramach konkursu na komputer dla szkół i jest dziełem naukowców z Zakładu Badań Operacyjnych i Systemów Komputerowych instytutu Automatyki Politechniki Poznańskiej. Założeniami konkursu była przede wszystkim niski koszt produkcji, kraj w latach '80 przeżywał już całkowity rozkład, więc zakup edukacyjnego mikrokomputera dla szkół musiał stanowić jak najniższe obciążenie jej budżetu. Projekt politechniki doskonale mieścił się w tych warunkach, a jego podzespoły były tanie, głównie dzięki zastosowaniu rosyjskich mikroukładów.
Zasadniczym problemem jaki napotkali konstruktorzy, był wysoki koszt urządzeń peryferyjnych i pamięci masowych. Aby je zminimalizować, przyjęto że każda jednostka posiadać miała moduł sieciowy, którego głównym zadaniem był dostęp do jednej stacji dysków i drukarki, podłączonej do mikrokomputera w wersji nauczycielskiej. Jak więc łatwo się domyślić, każy model produkowany był w dwóch wariantach - "zwykły" i "nauczycielski".
Rozwiązanie które przyjęto, było tak dobre, że prototyp ten od razu został wprowadzony do produkcji, która ruszyła w 1986 roku, a sam ELWRO 800 JUNIOR uzyskał akredytację Ministerstwa Oświaty i Wychowania jako oficjalny komputer szkolny.

Nigdzie nie znalazłem informacji czym różniły się poszczególne wersje ELWRO 800 JUNIOR. Wiadomo tylko, że model 800-2 nie posiadał interfejsu stacji dyskietek. Podejrzewam że zmiany mogły dotyczyć aktualizacji oprogramowania i firmware'u, ale nie mogę dać za to głowy. Jeżeli ktoś coś wie, proszę o komentarz.

Przyjrzyjmy się teraz pokrótce jego możliwościom.

Przede wszystkim należy odrzucić mylne mniemanie jakoby JUNIOR był kopią ZX Spectrum. Zasadniczo tryb zgodności z nim, to tylko jeden z modułów pracy na tym mikrokomputerze. Nie było to dziełem przypadku. Założenia projektu od początku wymagały by popularny już w szkołach Spectrum, był wspierany przez nowe rozwiązanie, aby zlikwidować konieczność kosztownej wymiany istniejących już rozwiązań. Format zapisu na taśmie i adresy urządzeń zewnętrznych w ELWRO 800 JUNIOR zostały tak dobrane, by umożliwić wczytywanie programów z ZX Spectrum. Poziom kompatybilności był tak wysoki, że maszyna ta powiela wszystkie błędy ZX Spectrum.

Najważniejsza cecha mikrokomputera, sieć JUNET - oparta została o rewelacyjny system CP/M (Control Program for Microcomputers), a właściwie jego zmodyfikowaną wersję CP/J. JUNET to sieć o architekturze "wspólna magistrala", w której wszystkie komputery korzystają z wspólnych zasobów.
Transfer w sieci odbywa się programowo. Kabel sieciowy przesyła sygnały: zegarowy (synchronizacji), danych i zajętości. Prędkość sieci oscyluje w granicach 55 kbit na sekundę, co nie stanowi żadnej rewelacji.
Praca w sieci zarządzana jest przy pomocy komputera nauczycielskiego, do którego podłączona jest pamięć dyskowa i ew. drukarka. Wszelkie operacje dyskowe na komputerach uczniowskich są zamieniane na operacje sieciowe i realizowane na komputerze nauczycielskim.
Instalacja mikrokomputerów w sieci polega przede wszystkim na określeniu ile komputerów pracuje w sieci, określenie dostępu do wspólnej dyskietki i przesłaniu do wszystkich kopii systemu CP/J.
Identyfikacja mikrokomputerów w sieci odbywa sie na zasadach adresu sieciowego, który podzielony jest na dwie części. Indywidualny adres komputera, był nadawany przez producenta i służył do identyfikacji komputera w sieci, była to liczba z zakresu <16,63>. Mikrokomputer nauczycielski miał automatycznie zawsze przydzielony numer 1. Adres grupowy zaś (<64, 254>) określał przynależność danego zbioru mikrokomputerów do grupy. Na grupę o danym adresie, składają się mikrokomputery o ściśle określonych numerach indywidualnych, nie było więc możliwe stworzenie grupy z dowolnych mikrokomputerów, co powodowało trudności przy rozplanowywaniu sieci i rozmieszczaniu sprzętu.
Adresy sieciowe mogły zostać zastąpione poprzez identyfikatory, czyli ciągi znaków (do 20), które mogły zostać nadawane przez nauczyciela i przechowywane na dyskietce.
Ponieważ użytkownicy sieci korzystają z jednej dyskietki, system CP/J umożliwiał jej podział logiczny na 16 użytkowników. Tak podzielona dyskietka, zawierała obszary PUBLICZNE i PRYWATNE. Do obszarów publiczych mieli dostęp wszyscy użytkownicy sieci, ale tylko w trybie odczytu. Obszary prywatne zaś, mogły być w pełni modyfikowane ale dostęp do nich ograniczony był tylko do ich właścicieli. Dostęp do wszystkich plików możliwy jest tylko z poziomu komputera nauczycielskiego.
System CP/J posiadał też ciekawe rozwiązania, służące do kontroli uczniów. Nauczyciel w każdym momencie był w stanie podejrzeć ekran dowolnego użytkownika sieci. Dozwolone też było wysyłanie komunikatów do dowolnego użytkownika lub grupy w sieci, a także przesyłanie przez nauczyciela w sieci dowolnych programów.

Parametry techniczne i budowa.

Jak widać na załączonych obrazkach, wnętrze mikrokomputera było zamknięte w obudowie od organków elektronicznych ELWIRKA produkcji tych samych zakładów, stąd charakterystyczna podpórka pod nuty - nota bene bardzo przydatna, przy przepisywaniu notatek.


Fot. 1: Elwro 800 Junior
(zdjęcie ze strony Kupa Złomu)
Rys. 2: Elwro 800-2 Junior (zdjęcie ze strony
Kolekcja Starych Komputerów)

Elwro 800 Junior wyposażony był w ten sam procesor, co ZX Spectrum - Z80A taktowany zegarem 3,5Mhz, lub jego odpowiednik U880 produkcji NRD. Posiadał pamięć RAM o wielkości 64kB i 24kB pamięci ROM. Domyślnie do mikrokomputera można było podłączyć monitor, magnetofon, manipulator, myszkę i pióro świetlne, drukarkę oraz przez specjalne złącze niestandardowe układy sterowania cyforwego. Układy kontrolera stacji dyskietek były dostępne tylko w modelach 800 oraz 800-3. Każdy mikrokomputer wyposażony był w dwa gniazda sieciowe: JUNET oraz ZXNet, służące do podłączenia do sieci ZX Spectrum.
Klawiatura ELWRO pracuje w dwóch trybach. Pierwszy z nich to skopiowanie trybu klawiatury ZX Spectrum, a w drugim pracuje jak normalna klawiatura wprowadzająca "znak po znaku". Posiada ona pełny komplet polskich znaków diaktrycznych, które są dostępne w obu trybach pracy.
Mikrokomputer ma wbudowany zasilacz i jest dosyć prądożerczy. Większość elektroniki to produkcja sowiecka lub NRD.

ELWRO 800 JUNIOR z pewnością był komputerem tanim, doskonale nadawał się do celów dydaktycznych. Niestety był wykorzystywany tylko w kilku szkołach w całym kraju, a wielkie plany produkcyjne nie zostały nigdy zrealizowane. Obecnie jest średnio dostępny, można jeszcze trafić na całkiem ciekawe oferty, np. na aukcjach internetowych.
piątek, 05 sierpnia 2005, pgieruszynski

Polecane wpisy

  • Timex - oficjalne klony mikrokomputerow Sinclair, cz. II

    W przeciwieństwie do Sinclair Research, która pozostawiła produkcję przystawek innym firmom, firma Timex wypuściła na rynek kilka ciekawych rozszerzeń. TS 1016

  • Timex - oficjalne klony mikrokomputerow Sinclair, cz. I

    Największy rynek mikrokomputerów we wczesnych latach 80 był oczywiście w Stanach Zjednoczonych i zrozumiałe było, że każdy liczący się producent sprzętu kompute

  • Numer 2-3/2005

    Lipiec-Sierpień 2005 Wydarzenia Intro ...czyli redaktorski wstępniak do numeru Sinclair w sieci - polskie www - cz. II ...kolejna część subiektywnego przeglądu

Komentarze
Gość: me, *.nat.umts.dynamic.t-mobile.pl
2017/03/12 15:18:50
Elwro 800-2 Junior a Elwro 800-3 Junior podobno różni się w ROMie przede wszystkim wielkością dyskietek obsługiwanego CP/J. O ile w przypadku 800-3 są one na bodajże 720 kB to 800-2 miało maksymalnie 150 kB. Trzeba mieć po prostu specjalny CP/J na mniejszą pojemność, jak dołoży się do 800-2 kontroler stacji dyskietek, a są takie kontrolery...
ZX Certified webmaster

Na licencji Creative Commons
O ile nie jest to stwierdzone inaczej, wszystkie materiały na stronie są dostępne na polskiej licencji Creative Commons